Άσκηση και ψυχική υγεία: Πόσο στενά συνδέονται σώμα και μυαλό

Η άσκηση δεν ωφελεί μόνο το σώμα αλλά και την ψυχική υγεία. Πώς η σωματική δραστηριότητα συμβάλλει σε μείωση του άγχους, βελτίωση της διάθεσης και ψυχική ευεξία.

 

Η άσκηση συμβάλει σημαντικά στην ψυχική υγεία και αυτό σίγουρα θα το έχετε νοιώσει και εσείς!

Από τον Παύλο Κίσσα

Πόσες φορές, μετά από μια δύσκολη ημέρα, έχουμε νιώσει διαφορετικά ύστερα από έναν περίπατο, μια προπόνηση ή μια οποιαδήποτε άλλη μορφή κίνησης;

Είναι η άσκηση μόνο ένας τρόπος να βελτιώσουμε την εικόνα του σώματός μας ή μήπως επηρεάζει βαθύτερα τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και αντιμετωπίζουμε την καθημερινότητά μας;

Για πολλούς ανθρώπους η γυμναστική συνδέεται κυρίως με την εμφάνιση, την απώλεια βάρους ή τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η επιστημονική έρευνα έχει αναδείξει έναν ακόμη ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο της άσκησης: τη συμβολή της στην ψυχική υγεία και τη συνολική ευεξία.

Η κίνηση δεν αφορά μόνο το σώμα που βλέπουμε στον καθρέφτη, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το μυαλό μας, διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας και ανταποκρινόμαστε στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Η άσκηση ως φυσικός σύμμαχος της καλής διάθεσης

Κατά τη διάρκεια της σωματικής δραστηριότητας, ο οργανισμός ενεργοποιεί πολύπλοκους βιολογικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με τη ρύθμιση της διάθεσης. Η άσκηση συμβάλλει στην παραγωγή ουσιών όπως οι ενδορφίνες και επηρεάζει ευεργετικά νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη και η ντοπαμίνη, οι οποίοι συνδέονται με το αίσθημα ευεξίας και την καλύτερη ψυχική κατάσταση.

Παράλληλα, μπορεί να συμβάλει στη μείωση του στρες και του άγχους, καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου.

Ίσως γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι περιγράφουν ότι μετά από μια προπόνηση ή ακόμη και έναν απλό περίπατο αισθάνονται πιο ήρεμοι, πιο αισιόδοξοι και περισσότερο συγκεντρωμένοι. Δεν πρόκειται μόνο για μια σωματική αλλαγή, αλλά για μια συνολική εμπειρία που επηρεάζει θετικά την ψυχολογία.

Δεν χρειάζεται να είσαι αθλητής για να αποκομίσεις οφέλη

Μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις γύρω από την άσκηση είναι ότι τα οφέλη της αφορούν μόνο όσους ακολουθούν απαιτητικά προγράμματα γυμναστικής.

Στην πραγματικότητα, ακόμη και η μέτρια, αλλά συστηματική, σωματική δραστηριότητα μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη στην ψυχική υγεία.

Ένας καθημερινός περίπατος, η ποδηλασία, η κολύμβηση ή οποιαδήποτε δραστηριότητα που μας κάνει να κινούμαστε περισσότερο μπορούν να αποτελέσουν ένα ουσιαστικό βήμα προς μια καλύτερη ισορροπία σώματος και μυαλού.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι ενήλικες καλό είναι να αφιερώνουν τουλάχιστον 150 έως 300 λεπτά μέτριας έντασης σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα, ώστε να αποκομίζουν σημαντικά οφέλη τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική τους υγεία.

Πόση άσκηση προτείνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

Τι συνιστά ο ΠΟΥ για τους ενήλικες (18-64 ετών);

• 150 έως 300 λεπτά μέτριας έντασης αερόβια άσκηση την εβδομάδα (όπως γρήγορο περπάτημα ή ποδήλατο)

  ή

• 75 έως 150 λεπτά έντονης αερόβιας άσκησης, όπως τρέξιμο ή κολύμβηση υψηλής έντασης.

• Ασκήσεις ενδυνάμωσης τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, ώστε να διατηρείται η μυϊκή δύναμη και η υγεία των οστών.

• Ο περιορισμός της πολύωρης καθιστικής ζωής και η συχνή κίνηση μέσα στην ημέρα προσφέρουν επιπλέον οφέλη τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική υγεία.

Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζονται ατελείωτες ώρες στο γυμναστήριο για να αποκομίσει κανείς σημαντικά οφέλη. Η συνέπεια και η τακτική κίνηση είναι πολύ πιο σημαντικές από την ένταση ή τη διάρκεια μιας μεμονωμένης προπόνησης.

Η αυτοπεποίθηση που χτίζεται μέσα από την κίνηση

Η άσκηση δεν επηρεάζει μόνο το πώς αισθανόμαστε εσωτερικά, αλλά και τη σχέση που αναπτύσσουμε με τον εαυτό μας.

Η σταδιακή βελτίωση της φυσικής κατάστασης, η επίτευξη μικρών προσωπικών στόχων και η συνέπεια δημιουργούν ένα αίσθημα ικανοποίησης και ενισχύουν την αυτοπεποίθηση.

Πολλές φορές, το σημαντικότερο αποτέλεσμα μιας προπόνησης δεν είναι μόνο αυτό που φαίνεται εξωτερικά, αλλά η αίσθηση ότι αφιερώσαμε χρόνο στον εαυτό μας και επιλέξαμε να φροντίσουμε την υγεία μας.

Για κάποιον που επιστρέφει σπίτι μετά από μια απαιτητική ημέρα, μισή ώρα περπάτημα ή μια σύντομη προπόνηση μπορεί να μην εξαφανίσει τα προβλήματα της ζωής του. Μπορεί όμως να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο θα τα αντιμετωπίσει.

Άσκηση, κοινωνικότητα και καθημερινή ισορροπία

Η σωματική δραστηριότητα μπορεί να λειτουργήσει και ως μέσο κοινωνικής σύνδεσης.

Ένα ομαδικό άθλημα, ένα μάθημα γυμναστικής ή ακόμη και ένας περίπατος με φίλους δημιουργούν ευκαιρίες επικοινωνίας, ενισχύουν το αίσθημα του «ανήκειν» και μπορούν να μειώσουν το αίσθημα απομόνωσης που συχνά συνοδεύει τον σύγχρονο τρόπο ζωής.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι πολεμικές τέχνες. Εκτός από μια ολοκληρωμένη μορφή σωματικής άσκησης, συνδέονται με την ανάπτυξη δεξιοτήτων όπως η αυτοπειθαρχία, η συγκέντρωση και ο έλεγχος των αντιδράσεων.

Η συστηματική ενασχόληση με αθλήματα όπως το καράτε, το τζούντο ή η πυγμαχία μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση του άγχους, στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και στην ανάπτυξη ψυχικής ανθεκτικότητας.

Ο συνδυασμός σωματικής προσπάθειας, τεχνικής, πειθαρχίας και συγκέντρωσης καθιστά τις πολεμικές τέχνες μια ολοκληρωμένη μορφή άσκησης τόσο για το σώμα όσο και για το μυαλό.

Σε μια εποχή όπου το άγχος και οι γρήγοροι ρυθμοί αποτελούν μέρος της καθημερινότητας πολλών ανθρώπων, η άσκηση μπορεί να γίνει μια σταθερή στιγμή αποφόρτισης και προσωπικής φροντίδας.

Η ισορροπία είναι το σημαντικότερο στοιχείο

Η άσκηση δεν αποτελεί μια μαγική λύση για κάθε δυσκολία, ούτε αντικαθιστά την επιστημονική υποστήριξη όταν κάποιος αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας. Ωστόσο, αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα που μπορεί να συμβάλει στη συνολική ευεξία και σε έναν πιο υγιή τρόπο ζωής.

Το σημαντικότερο δεν είναι η υπερβολή, αλλά η συνέπεια. Μικρές καθημερινές επιλογές μπορούν με τον χρόνο να δημιουργήσουν μεγάλες αλλαγές.

Η άσκηση τελικά δεν αλλάζει μόνο το σώμα που βλέπουμε στον καθρέφτη.

Μπορεί να αλλάξει και τον τρόπο με τον οποίο αισθανόμαστε, σκεφτόμαστε και αντιμετωπίζουμε την καθημερινότητά μας. Γιατί η πραγματική υγεία δεν αφορά μόνο το σώμα ή μόνο το μυαλό, αλλά τη μεταξύ τους ισορροπία.

Σε γενικές γραμμές, η σχέση ανάμεσα στην άσκηση και την ψυχική υγεία είναι πλέον καλά τεκμηριωμένη από την επιστημονική κοινότητα. Ακόμη και λίγη, αλλά σταθερή, σωματική δραστηριότητα μπορεί να συμβάλει στη μείωση του άγχους, στη βελτίωση της διάθεσης και στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας.

Η κίνηση δεν χρειάζεται να είναι εξαντλητική για να είναι ωφέλιμη. Το σημαντικό είναι να γίνει μέρος της καθημερινότητας, με τρόπο που να ταιριάζει στις ανάγκες και τις δυνατότητες του κάθε ανθρώπου.