Μύθοι και αλήθειες για την ανάπτυξη του παιδιού, τη γλωσσική ανάπτυξη, τις μαθησιακές δυσκολίες, τη συγκέντρωση και την αξία της έγκαιρης αξιολόγησης.

 

Η ανάπτυξη ενός παιδιού δεν ακολουθεί κάθε φορά τον ίδιο ρυθμό για όλα τα παιδιά. Πότε όμως μια διαφορετική πορεία είναι απλώς μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης και πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή; Ποιο είναι οι συχνότεροι μύθοι γύρω από την γλωσσική ανάπτυξη, τη συγκέντρωση και τη μάθηση και τι λέει η επιστήμη.

«Θα μιλήσει όταν είναι έτοιμο!»
«Όλα τα παιδιά έχουν διαφορετικούς ρυθμούς!»
«Είναι απλώς αφηρημένο…»

 

Οι φράσεις αυτές ακούγονται συχνά μέσα στις οικογένειες, συνήθως με πρόθεση καθησυχασμού. Πράγματι, η ανάπτυξη των παιδιών δεν είναι ίδια για όλους και δεν ακολουθεί ένα αυστηρό, πανομοιότυπο χρονοδιάγραμμα.

Παράλληλα όμως, η σύγχρονη γνώση γύρω από τη γλωσσική ανάπτυξη, τις μαθησιακές δυσκολίες, την προσοχή και τη συναισθηματική εξέλιξη δείχνει ότι η έγκαιρη αναγνώριση πιθανών δυσκολιών μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην καλύτερη κατανόηση και υποστήριξη των αναγκών κάθε παιδιού.

Να θυμάστε πως παρατήρηση δεν σημαίνει ανησυχία και αξιολόγηση δεν σημαίνει χαρακτηρισμός, συχνά αυτά σημαίνουν κατανόηση.

 

Μύθοι και αλήθειες που συχνά πιστεύουμε για την ανάπτυξη των παιδιών και τι λέει η επιστήμη

Μύθος: «Κάθε παιδί έχει τον χρόνο του, άρα δεν χρειάζεται να προβληματιστούμε.»

Τι γνωρίζουμε σήμερα

Η ανάπτυξη παρουσιάζει φυσιολογικές διακυμάνσεις μεταξύ των παιδιών. Ωστόσο, όταν δυσκολίες στην επικοινωνία, τη γλωσσική ανάπτυξη, τη μάθηση ή την καθημερινή λειτουργικότητα επιμένουν, η διερεύνηση από έναν κατάλληλο ειδικό μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των αναγκών του παιδιού.

Η έγκαιρη αξιολόγηση αναπτυξιακών δυσκολιών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποια διαταραχή ή ότι χρειάζεται άμεσα παρέμβαση. Μπορεί να βοηθήσει τους γονείς και τους επαγγελματίες να κατανοήσουν καλύτερα την εικόνα του παιδιού και, όπου χρειάζεται, να προσαρμόσουν έγκαιρα την υποστήριξη στις ανάγκες του.

Μύθος: «Η δυσκολία συγκέντρωσης είναι πάντα θέμα χαρακτήρα ή ζωηράδας.»

Τι γνωρίζουμε σήμερα

Η προσοχή και η συγκέντρωση στα παιδιά επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η ανάπτυξη, το συναισθηματικό περιβάλλον, οι συνθήκες στο σπίτι και στο σχολείο, αλλά και πιθανές μαθησιακές ή άλλες αναπτυξιακές δυσκολίες.

Ένα παιδί που δυσκολεύεται επίμονα να συγκεντρωθεί και η δυσκολία αυτή επηρεάζει τη σχολική του επίδοση, τις σχέσεις του ή την καθημερινότητά του αξίζει να αντιμετωπίζεται με προσοχή και όχι να αποδίδεται αυτόματα στη «ζωηράδα» ή στον χαρακτήρα του.

Μύθος: «Οι μαθησιακές δυσκολίες σχετίζονται με χαμηλή νοημοσύνη.»

Τι γνωρίζουμε σήμερα

Οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, όπως η δυσλεξία, δεν αποτελούν ένδειξη μειωμένων γνωστικών δυνατοτήτων. Ένα παιδί μπορεί να έχει φυσιολογική ή υψηλή νοημοσύνη και παράλληλα να αντιμετωπίζει επίμονες δυσκολίες σε συγκεκριμένες δεξιότητες, όπως η ανάγνωση, η γραφή ή τα μαθηματικά.

Η αναγνώριση του τρόπου με τον οποίο μαθαίνει κάθε παιδί μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή των κατάλληλων τρόπων υποστήριξης, τόσο στο σχολικό όσο και στο οικογενειακό περιβάλλον.

Μύθος: «Αν περιμένουμε, πιθανότατα θα ξεπεραστεί μόνο του.»

Τι γνωρίζουμε σήμερα

Ορισμένες δυσκολίες στην ανάπτυξη μπορεί πράγματι να υποχωρήσουν ή να μειωθούν με την πάροδο του χρόνου. Άλλες όμως μπορεί να επιμένουν και να επηρεάζουν τη σχολική πορεία, την επικοινωνία, τη συμπεριφορά ή την καθημερινότητα του παιδιού.

Η έγκαιρη αξιολόγηση δεν προδικάζει ότι υπάρχει πρόβλημα. Αντίθετα, μπορεί να βοηθήσει να διαπιστωθεί αν χρειάζεται κάποια μορφή υποστήριξης, αν είναι προτιμότερη η παρακολούθηση της εξέλιξης ή αν δεν υπάρχει λόγος για περαιτέρω παρέμβαση.

Η ανάπτυξη του παιδιού δεν χρειάζεται βιαστικά συμπεράσματα. Χρειάζεται ενημέρωση, παρατήρηση και, όπου κρίνεται απαραίτητο, καθοδήγηση.

 

Η αξία της έγκαιρης αναγνώρισης αναπτυξιακών ή μαθησιακών δυσκολιών, καθώς και της πρώιμης υποστήριξης, αναδεικνύεται διαχρονικά μέσα από τη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία και τις κατευθυντήριες οδηγίες φορέων παιδιατρικής και αναπτυξιακής υγείας.

Η παρατήρηση της ανάπτυξης του παιδιού μας δεν σημαίνει ότι αναζητούμε ένα πρόβλημα. Σημαίνει ότι προσπαθούμε να κατανοήσουμε καλύτερα το παιδί μας και να του προσφέρουμε την κατάλληλη υποστήριξη όταν και εφόσον τη χρειάζεται.