Πώς συνδέονται ο αυτισμός με την ατμοσφαιρική ρύπανση

Ποια είναι η σύνδεση ανάμεσα στον αυτισμό και την ατμοσφαιρική ρύπανση, σύμφωνα με πρόσφατες επιστημονικές μελέτες; Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο και γιατί η πρόληψη ξεκινά από τον αέρα που αναπνέουμε;

 

Ο αυτισμός και η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι δύο έννοιες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν εντελώς άσχετες. Ωστόσο, όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες αναδεικνύουν μια πιθανή σύνδεση μεταξύ της έκθεσης σε ρύπους. Ιδίως κατά την εγκυμοσύνη και την εμφάνιση διαταραχών στο φάσμα του αυτισμού.

Πώς επηρεάζει το περιβάλλον τη νευροανάπτυξη των παιδιών και τι ρόλο παίζει η ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε καθημερινά;

Στο άρθρο αυτό, εξετάζουμε τις πιο πρόσφατες έρευνες και τι σημαίνουν για τις οικογένειες και τη δημόσια υγεία.

Εκατομμύρια παιδιά, σε παγκόσμιο επίπεδο, ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού. Όμως, οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη τον λόγο για τον οποίο κάποια παιδιά αναπτύσσονται διαφορετικά από τους άλλους νευροτυπικούς συνομήλικους τους.

Σήμερα, μια νέα μελέτη διαπιστώνει ότι η έκθεση σε συγκεκριμένες μορφές ρύπανσης κατά την διάρκεια των αναπτυξιακών περιόδων του εμβρύου κατά την εγκυμοσύνη και κατά τη διάρκεια της πρώιμης παιδικής ηλικίας, είναι μια από τις βασικότερες αιτίες του αυτισμού.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αυξάνει τον κίνδυνο αυτισμού;

Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Brain Medicine, διαπίστωσε ότι κοινοί ατμοσφαιρικοί ρύποι, όπως τα λεπτά σωματίδια και τα οξείδια του αζώτου, πυροδοτούν μια σειρά βιολογικών αποκρίσεων που συνδέονται με την ανάπτυξη της διαταραχής φάσματος του αυτισμού (ASD).

Στη μελέτη εντοπίστηκαν διάφορες οδοί του σώματος, μέσω των οποίων η ρύπανση μπορεί δυνητικά να επηρεάσει το αναπτυσσόμενο έμβρυο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όπως:

• Βιολογικές αντιδράσεις που έχουν τοξική επίδραση στα κύτταρα
• Φλεγμονή στον εγκέφαλο και το σώμα
• Διακοπή των χημικών σημάτων ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα
• Κάποιες αλλαγές στο DNA
• Διαταραχές χημικών ουσιών και χημικών αντιδράσεων του σώματος

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση έχει συσχετιστεί πολλές φορές με τη συστημική φλεγμονή του σώματος, η οποία μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου κατά την εγκυμοσύνη και την πρώιμη παιδική ηλικία ενός μωρού. Την ίδια ώρα, η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων και τη ροή του αίματος των εγκύων γυναικών, πράγμα που με τη σειρά του μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εμβρύου. Η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί επιπρόσθετα να επηρεάσει τη λειτουργία του πλακούντα και ακολούθως την ανάπτυξη του εμβρύου.

Σύμφωνα με πρόσφατα ευρήματα, τα μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 και το μονοξείδιο του αζώτου μπορούν να διαπεράσουν τον πλακούντα, επηρεάζοντας άμεσα την εγκεφαλική ανάπτυξη του εμβρύου. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει την άποψη ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν επηρεάζει μόνο το αναπνευστικό μας σύστημα, αλλά και τις πιο ευαίσθητες φάσεις της ζωής: την ενδομήτρια ανάπτυξη.

Και δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Μια σημαντική μελέτη του 2019, στην οποία συμμετείχαν 132.256 βρέφη, κατέγραψε ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στην έκθεση των εγκύων στο μονοξείδιο του αζώτου και την εμφάνιση διαταραχών του φάσματος του αυτισμού στα παιδιά τους. Αντιθέτως, η ίδια μελέτη δεν εντόπισε αντίστοιχη σύνδεση μεταξύ των PM2.5 και του αυτισμού.

Παράλληλα, έρευνα του 2020 έρχεται να προσθέσει ακόμη μία ανησυχητική παράμετρο: η έκθεση στο όζον κατά το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, καθώς και η έκθεση στα PM2.5 κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής, συσχετίστηκαν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυτισμού.

Τι σημαίνει αυτή η έρευνα για τους μελλοντικούς γονείς και τι πρέπει να προσέξουν;

Παρόλο που πολλές μελέτες έχουν συνδέσει την ατμοσφαιρική ρύπανση με τη διαταραχή φάσματος του αυτισμού, η επιστημονική έρευνα δεν έχει καταλήξει σε σίγουρες αιτίες.

Ο περιορισμός της έκθεσης της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη και ακολούθως του νεογέννητου μωρού στην ατμοσφαιρική ρύπανση, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο, μπορεί όμως και όχι. Ανάλογα με το που ζει μια μητέρα, μπορεί να είναι δύσκολο να μειώσει εντελώς την έκθεσή της στην ατμοσφαιρική ρύπανση.

αΣε κάθε περίπτωση όμως, υπογραμμίζεται ότι παρόλο που η ανάπτυξη του εγκεφάλου των αυτιστικών παιδιών είναι διαφορετική από τους άλλους νευροτυπικούς συνομήλικούς τους, αυτό δεν σημαίνει ότι ο εγκέφαλός τους είναι κακός και ότι πρέπει να θεραπευτεί ή να αλλάξει.

Την ίδια ώρα, η έρευνα έχει δείξει ότι η μείωση της έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και αναπνευστικών προβλημάτων. Για τη μείωση της έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση ακολουθήστε τις πιο κάτω στρατηγικές:

• Δείκτης ποιότητας του αέρα: Φροντίστε να ελέγχετε καθημερινά τον Δείκτη Ποιότητας του Αέρα (AQI), πριν βγείτε από το σπίτι. Οι τιμές AQI που είναι κάτω από 100 θεωρούνται γενικά ασφαλείς. Αν οι τιμές είναι πάνω από 100, περιοριστείτε σε εσωτερικούς χώρους ή περιορίστε τις εξωτερικές σας μετακινήσεις.
• Μάσκα Ν95: Χρησιμοποιείστε μάσκα N95 στις εξωτερικές σας μετακινήσεις, που είναι εξαιρετικά αποτελεσματικές στο φιλτράρισμα των μικρών σωματιδίων.
• Καθαριστής αέρα εσωτερικού χώρου: Ελέγξτε την ποιότητα αέρα στο χώρο που διαμένετε. Η χρήση ενός καθαριστή αέρα με φίλτρα σωματιδίων αέρα υψηλής απόδοσης (HEPA), μειώνει τη συγκέντρωση των μικρών σωματιδίων PM 2,5 στον χώρο σας.

Ποια είναι τα σημεία και τα συμπτώματα του αυτισμού;

Τα συμπτώματα του αυτισμού, που δεν είναι συμπτώματα αλλά χαρακτηριστικά, είναι οι συμπεριφορές που αναζητούν οι γιατροί για να μπορέσουν να διαγνώσουν τον αυτισμό και να αποφασίσουν τον τύπο της υποστήριξης που χρειάζεται να δώσουν στο παιδί. Τα χαρακτηριστικά αυτά, τοποθετούνται σε δύο κύριες κατηγορίες, ως ακολούθως:

• Δυσκολίες στην κοινωνικοποίηση και την αλληλεπίδραση: Χαρακτηριστικά που επηρεάζουν τον τρόποι που κοινωνικοποιείται το παιδί.
• Περιορισμένες και επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές, ενδιαφέροντα ή δραστηριότητες: Χαρακτηριστικά που επηρεάζουν τον τρόπο που ενεργεί το παιδί.

Πώς κοινωνικοποιείται ένα αυτιστικό παιδί;

Η κοινωνικοποίηση ενός αυτιστικού παιδιού στην ηλικία των 2 ετών είναι πολύ διαφορετική από την κοινωνικοποίησή του στην ηλικία των 5, 10 ή 15 ετών.

Μπορεί να παρατηρήσετε ότι το νήπιο σας:

• Δεν ακολουθεί το βλέμμα σας ή δεν κοιτάζει τα πράγματα που του υποδεικνύετε.
• Δεν ενδιαφέρεται για παιχνίδια όπως αυτά για τα οποία ενδιαφέρονται άλλα παιδιά της ηλικίας του.
• Κοιτάζει αόριστα, αντί να σας κοιτάζει στα μάτια.
• Προτιμά να παίζει μόνο του.
• Δεν σας αναζητά για να μοιραστεί μαζί σας κάτι που ανακάλυψε.
• Δεν ανταποκρίνεται όταν το καλείτε με το όνομά του.

Μπορεί να παρατηρήσετε ότι το παιδί:

• Μιλάει μόνο για συγκεκριμένα θέματα.
• Δεν ενδιαφέρεται να ξεκινήσει μια συζήτηση.
• Δυσκολεύεται να εκφράσει τα συναισθήματά του.
• Μιλάει με μονότονη ή τραγουδιστή φωνή.
• Δυσκολεύεται να κατανοήσει το τι νιώθουν οι άλλοι.
• Έχει μονόπλευρες συνομιλίες, δηλαδή, οι συνομιλίες του δεν έχουν μπρος πίσω.
• Δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει και να κατανοήσει τη γλώσσα του σώματος.
• Δυσκολεύεται να παρατηρήσει τις κοινωνικές ενδείξεις.

Μπορεί να παρατηρήσετε ότι ο έφηβος:

• Δυσκολεύεται να καταλάβει τι εννοούν οι άλλοι.
• Δυσκολεύεται να δημιουργήσει σχέσεις με συνομήλικούς του.
• Δυσκολεύεται να συνδυάσει τις λέξεις με τη γλώσσα του σώματος.
• Έχει ελάχιστη ή καθόλου οπτική επαφή κατά τη διάρκεια των συνομιλιών του.
• Δεν αναζητά κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.
• Κάνει περισσότερο παρέα με μικρότερα παιδιά.
• Δεν κατανοεί ορισμένους κοινωνικούς κανόνες, όπως ο χαιρετισμός.

Πώς ενεργεί ένα αυτιστικό παιδί;

Μπορεί να παρατηρήσετε ότι το νήπιο:

• Επαναλαμβάνει τις ίδιες λέξεις ή τις ίδιες φράσεις.
• Αναστατώνεται όταν αλλάζουν οι ρουτίνες του.
• Δεν τρώει τροφές με συγκεκριμένες υφές.
• Επαναλαμβάνει τις ίδιες κινήσεις, όπως το χτύπημα των χεριών ή το κούνημα του σώματος.
• Αντιδρά και δεν θέλει ορισμένα υφάσματα.
• Επαναλαμβάνει το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά όταν παίζει με ένα παιχνίδι, όπως η περιστροφή των τροχών ενός αυτοκινήτου.
• Ευθυγραμμίζει παιχνίδια ή αντικείμενα σε μια συγκεκριμένη σειρά και θυμώνει όταν κάποιος την αλλάζει.
• Δείχνει έντονο ενδιαφέρον για ένα συγκεκριμένο αντικείμενο που δεν είναι συνηθισμένο για παιδιά, όπως η κουτάλα ή ο ανεμιστήρας.

Μπορεί να παρατηρήσετε ότι το μεγαλύτερο παιδί ή ο έφηβος:

• Επαναλαμβάνει κάποιες λέξεις ή φράσεις που έχει διαβάσει σε βιβλία ή ακούσει σε ταινίες ή εκπομπές.
• Δυσκολεύεται να μεταβεί από τη μια εργασία στην άλλη.
• Έχει συγκεκριμένα ενδιαφέροντα, για συγκεκριμένα θέματα.
• Δεν θέλει να αλλάζει τις ρουτίνες και τις συμπεριφορές του.

Με πληροφορίες από το wikihealth.gr