Καθυστέρηση περιόδου χωρίς εγκυμοσύνη. Οι συχνότερες αιτίες, τα συμπτώματα, πότε χρειάζεται ιατρικός έλεγχος και τι εξετάσεις προτείνονται.

 

Η καθυστέρηση περιόδου είναι κάτι που οι περισσότερες γυναίκες αντιμετωπίζουν κάποια στιγμή στη ζωή τους. Παρότι η πρώτη σκέψη είναι συνήθως η εγκυμοσύνη, η πραγματικότητα είναι πως υπάρχουν πολλοί ακόμη λόγοι που μπορούν να επηρεάσουν τον εμμηνορροϊκό κύκλο.

Τι σημαίνει πραγματικά η καθυστέρηση περιόδου και ποιες είναι οι πιο συχνές αιτίες

Ένας φυσιολογικός κύκλος διαρκεί συνήθως 21 έως 35 ημέρες, ενώ μια μικρή απόκλιση λίγων ημερών θεωρείται φυσιολογική. Όταν όμως η καθυστέρηση εμφανίζεται συχνά ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, καλό είναι να διερευνηθεί από γυναικολόγο.

Παρακάτω θα δείτε τις συχνότερες αιτίες που μπορεί να εξηγήσουν μια καθυστέρηση περιόδου χωρίς εγκυμοσύνη.

Πότε η καθυστέρηση περιόδου είναι φυσιολογική και πότε χρειάζεται έλεγχος;

Το έντονο στρες μπορεί να επηρεάσει τον κύκλο

Το χρόνιο ή έντονο στρες αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες καθυστέρησης της περιόδου.

Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση πίεσης, αυξάνονται τα επίπεδα της κορτιζόλης, της βασικής ορμόνης του στρες. Η αυξημένη κορτιζόλη μπορεί να επηρεάσει τον άξονα υποθαλάμου – υπόφυσης – ωοθηκών, ο οποίος ρυθμίζει την ωορρηξία και τον εμμηνορροϊκό κύκλο.

Αποτέλεσμα μπορεί να είναι:

• καθυστέρηση λίγων ημερών,
• ακανόνιστος κύκλος,
• ακόμη και προσωρινή διακοπή της περιόδου (αμηνόρροια).

Απότομη απώλεια ή αύξηση βάρους

Το σωματικό βάρος επηρεάζει άμεσα την παραγωγή των γυναικείων ορμονών.

Η απότομη απώλεια βάρους

Όταν το σώμα δεν λαμβάνει αρκετή ενέργεια ή μειώνεται σημαντικά το ποσοστό λίπους, μπορεί να περιορίσει την παραγωγή οιστρογόνων και να σταματήσει προσωρινά την ωορρηξία.

Η σημαντική αύξηση βάρους

Η παχυσαρκία μπορεί να σχετίζεται με αντίσταση στην ινσουλίνη και διαταραχές των ορμονών, οδηγώντας σε ακανόνιστους κύκλους ή καθυστέρηση της περιόδου.

Η υπερβολική άσκηση μπορεί να καθυστερήσει την περίοδο

Η έντονη προπόνηση χωρίς επαρκή ενεργειακή πρόσληψη αποτελεί γνωστή αιτία διαταραχών του κύκλου, ιδιαίτερα σε:

• αθλήτριες,
• χορεύτριες,
• γυναίκες που ακολουθούν πολύ απαιτητικά προγράμματα γυμναστικής.

Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί η λεγόμενη λειτουργική υποθαλαμική αμηνόρροια, μια κατάσταση που απαιτεί ιατρική αξιολόγηση.

Τα ταξίδια, η έλλειψη ύπνου και η διατροφή επηρεάζουν τις ορμόνες

Αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν επίσης να μεταβάλουν προσωρινά τον κύκλο.

Παράγοντες όπως:

• αλλαγή ζώνης ώρας,
• κακή ποιότητα ύπνου,
• νυχτερινή εργασία,
• διατροφή φτωχή σε σίδηρο, βιταμίνη D, ωφέλιμα λιπαρά και άλλα βασικά θρεπτικά συστατικά,

ενδέχεται να επηρεάσουν τη φυσιολογική ορμονική ισορροπία.

Ορμονικές διαταραχές που μπορεί να προκαλέσουν καθυστέρηση περιόδου

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) αποτελεί μία από τις συχνότερες ενδοκρινολογικές διαταραχές στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.

Χαρακτηρίζεται από:

• ακανόνιστες ή απούσες ωορρηξίες,
• καθυστέρηση περιόδου,
• ακμή,
• αυξημένη τριχοφυΐα,
• δυσκολία απώλειας βάρους,
• αυξημένα ανδρογόνα.

Η διάγνωση γίνεται από γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο με βάση το ιστορικό, την κλινική εικόνα, τις ορμονικές εξετάσεις και το υπερηχογράφημα.

Διαταραχές του θυρεοειδούς

Ο θυρεοειδής αδένας παίζει καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του μεταβολισμού αλλά και στην αναπαραγωγική υγεία.

Τanto ο υποθυρεοειδισμός όσο και ο υπερθυρεοειδισμός μπορούν να προκαλέσουν:

• καθυστέρηση περιόδου,
• αραιούς κύκλους,
• έντονη ή μειωμένη αιμορραγία,
• προβλήματα γονιμότητας.

Αυξημένη προλακτίνη

Η υπερπρολακτιναιμία αποτελεί μία ακόμη πιθανή αιτία.

Η αυξημένη παραγωγή προλακτίνης μπορεί να οφείλεται:

• σε ορισμένα φάρμακα,
• σε διαταραχές της υπόφυσης,
• σπανιότερα σε καλοήθη αδενώματα της υπόφυσης.

Εκτός από την καθυστέρηση της περιόδου, μπορεί να προκαλέσει και έκκριση γάλακτος από το στήθος χωρίς εγκυμοσύνη ή θηλασμό.

Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τον κύκλο

Διακοπή ή έναρξη αντισυλληπτικών

Μετά τη διακοπή των αντισυλληπτικών χαπιών ή την αφαίρεση ορμονικού σπιράλ, ο οργανισμός μπορεί να χρειαστεί μερικούς μήνες μέχρι να επανέλθει στον φυσιολογικό του κύκλο.

Περιεμμηνόπαυση

Η περιεμμηνόπαυση αποτελεί τη μεταβατική περίοδο πριν από την εμμηνόπαυση και μπορεί να ξεκινήσει αρκετά χρόνια νωρίτερα.

Συχνά συμπτώματα είναι:

• καθυστέρηση ή παράλειψη περιόδου,
• εξάψεις,
• νυχτερινές εφιδρώσεις,
• διαταραχές ύπνου,
• μεταβολές στη διάθεση.

Φάρμακα και συμπληρώματα

Ορισμένα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν τον κύκλο, όπως:

• κορτικοστεροειδή,
• ορισμένα αντικαταθλιπτικά,
• αντιψυχωσικά,
• χημειοθεραπευτικά φάρμακα.

Ακόμη και ορισμένα φυτικά ή ορμονικά συμπληρώματα μπορεί να μεταβάλλουν προσωρινά την ορμονική ισορροπία.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό;

Μια καθυστέρηση 5 έως 7 ημερών δεν θεωρείται συνήθως ανησυχητική όταν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να ζητήσετε ιατρική συμβουλή όταν:

• η περίοδος απουσιάζει για περισσότερο από τρεις μήνες χωρίς να υπάρχει εγκυμοσύνη,
• οι καθυστερήσεις επαναλαμβάνονται συστηματικά,
• εμφανίζεται έντονος πυελικός πόνος,
• υπάρχουν πολύ βαριές ή ασυνήθιστες αιμορραγίες,
• συνοδεύεται από έντονη ακμή, αυξημένη τριχοφυΐα ή ανεξήγητη αύξηση βάρους,
• υπάρχει έκκριση γάλακτος από το στήθος χωρίς εγκυμοσύνη.

Ποιες εξετάσεις μπορεί να προτείνει ο γιατρός;

Ανάλογα με το ιστορικό και τα συμπτώματα, μπορεί να συστηθούν:

• τεστ εγκυμοσύνης,
• ορμονικός έλεγχος (FSH, LH, οιστραδιόλη, προλακτίνη),
• έλεγχος θυρεοειδούς (TSH και, όταν χρειάζεται, FT4),
• υπερηχογράφημα μήτρας και ωοθηκών,
• εξετάσεις για μεταβολικές διαταραχές ή ανεπάρκεια βιταμίνης D, όταν υπάρχουν σχετικές ενδείξεις.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Είναι φυσιολογική η καθυστέρηση περιόδου 5 ημερών;

Ναι. Μία μικρή απόκλιση λίγων ημερών μπορεί να είναι φυσιολογική, ιδιαίτερα αν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό.

Μπορεί το άγχος να σταματήσει την περίοδο;

Ναι. Το έντονο ή χρόνιο στρες μπορεί να επηρεάσει τις ορμόνες που ρυθμίζουν την ωορρηξία και να προκαλέσει καθυστέρηση ή προσωρινή αμηνόρροια.

Μπορεί να έχω καθυστέρηση χωρίς να είμαι έγκυος;

Βεβαίως. Ορμονικές διαταραχές, αλλαγές βάρους, έντονη άσκηση, στρες, προβλήματα θυρεοειδούς και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών είναι από τις πιο συχνές αιτίες.

Συνοπτικά

Η καθυστέρηση περιόδου δεν αποτελεί πάντα λόγο ανησυχίας, ούτε σημαίνει απαραίτητα εγκυμοσύνη. Συχνά σχετίζεται με προσωρινές αλλαγές στον τρόπο ζωής, όμως μπορεί να αποτελεί και ένδειξη μιας ορμονικής ή γυναικολογικής διαταραχής που χρειάζεται διερεύνηση.

Η παρακολούθηση του κύκλου, η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών και η έγκαιρη επικοινωνία με τον γυναικολόγο όταν οι διαταραχές επιμένουν συμβάλλουν στη σωστή διάγνωση και αντιμετώπιση.

Σημαντική σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση. Σε περίπτωση επίμονης καθυστέρησης, έντονου πόνου ή άλλων ανησυχητικών συμπτωμάτων, απευθυνθείτε στον γυναικολόγο ή στον θεράποντα ιατρό σας.

Βιβλιογραφία – Επιστημονικές Πηγές

American College of Obstetricians and Gynecologists. Amenorrhea: Absence of Periods.
Mayo Clinic. Menstrual cycle: What’s normal, what’s not.
National Health Service. Irregular periods.
Cleveland Clinic. Polycystic Ovary Syndrome (PCOS).
Endocrine Society. Clinical Practice Guidelines για θυρεοειδικές διαταραχές και αναπαραγωγική υγεία.
World Health Organization. Women’s Health.
Merck Manual Professional Edition. Amenorrhea.