Κατάθλιψη και διπολική διαταραχή: Ομοιότητες, διαφορές και συμπτώματα

Τι είναι η κατάθλιψη και τι η διπολική διαταραχή; Ποιες είναι οι βασικές διαφορές, ποια τα συμπτώματα και πότε χρειάζεται η βοήθεια από ειδικό.

 

Η κατάθλιψη και η διπολική διαταραχή είναι δύο από τις συχνότερες ψυχικές διαταραχές παγκοσμίως. Παρότι παρουσιάζουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, πρόκειται για διαφορετικές παθήσεις που απαιτούν διαφορετική διάγνωση και θεραπευτική προσέγγιση.

Επιμέλεια Κλαίρη Αλεξιάδου

Η σύγχυση μεταξύ των δύο παθήσεων είναι συχνή, καθώς τα άτομα με διπολική διαταραχή μπορεί να εμφανίσουν καταθλιπτικά επεισόδια παρόμοια με εκείνα της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής. Ωστόσο, το βασικό στοιχείο που διαφοροποιεί τη διπολική διαταραχή είναι η παρουσία επεισοδίων μανίας ή υπομανίας.

Τι είναι η κατάθλιψη;

Η κατάθλιψη, γνωστή και ως μείζων καταθλιπτική διαταραχή, είναι μια συχνή ψυχική διαταραχή που επηρεάζει τον τρόπο σκέψης, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά του ατόμου.

Δεν πρόκειται απλώς για μια περίοδο στενοχώριας ή κακής διάθεσης. Για να τεθεί η διάγνωση, τα συμπτώματα πρέπει να διαρκούν τουλάχιστον δύο εβδομάδες και να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα του ατόμου.

Τα συμπτώματα της κατάθλιψης

Τα συνηθέστερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• επίμονη θλίψη ή αίσθημα κενού,
• απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης από δραστηριότητες,
• κόπωση και έλλειψη ενέργειας,
• διαταραχές ύπνου,
• αλλαγές στην όρεξη ή στο βάρος,
• δυσκολία συγκέντρωσης,
• αισθήματα ενοχής ή αναξιότητας,
• απαισιοδοξία για το μέλλον,
• σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας.

Η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις προσωπικές σχέσεις, την εργασία, τις σπουδές και γενικότερα την ποιότητα ζωής.

Πώς αντιμετωπίζεται η κατάθλιψη

Η διάγνωση πραγματοποιείται από ψυχίατρο ή άλλο εξειδικευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:

• ψυχοθεραπεία,
• γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT),
• διαπροσωπική ψυχοθεραπεία,
• αντικαταθλιπτική φαρμακευτική αγωγή όταν κρίνεται απαραίτητο,
• συνδυασμό θεραπευτικών προσεγγίσεων.

Οι περισσότεροι ασθενείς παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση όταν λάβουν την κατάλληλη θεραπεία.

Τι είναι η διπολική διαταραχή;

Η διπολική διαταραχή είναι μια χρόνια διαταραχή της διάθεσης που χαρακτηρίζεται από εναλλαγές μεταξύ περιόδων έντονα ανεβασμένης διάθεσης (μανία ή υπομανία) και περιόδων κατάθλιψης.

Οι μεταβολές αυτές είναι πολύ πιο έντονες από τις φυσιολογικές διακυμάνσεις της διάθεσης που βιώνουν όλοι οι άνθρωποι.

Τι είναι η μανία

Κατά τη διάρκεια ενός μανιακού επεισοδίου, το άτομο μπορεί να παρουσιάζει:

• υπερβολική αυτοπεποίθηση,
• αυξημένη ενεργητικότητα,
• μειωμένη ανάγκη για ύπνο,
• ταχύ ρυθμό ομιλίας,
• συνεχείς ή «καταιγιστικές» σκέψεις,
• παρορμητικές αποφάσεις,
• υπερβολικές δαπάνες,
• αυξημένη κοινωνικότητα,
• επικίνδυνες ή ριψοκίνδυνες συμπεριφορές.

Σε ορισμένες περιπτώσεις τα μανιακά επεισόδια μπορεί να είναι τόσο σοβαρά ώστε να απαιτείται νοσηλεία.

Τι είναι η υπομανία

Η υπομανία αποτελεί μια ηπιότερη μορφή μανίας.

Τα συμπτώματα είναι παρόμοια αλλά λιγότερο έντονα και συνήθως δεν προκαλούν σοβαρή πτώση της λειτουργικότητας.

Τα καταθλιπτικά επεισόδια στη διπολική διαταραχή

Τα άτομα με διπολική διαταραχή συχνά εμφανίζουν και περιόδους κατάθλιψης με συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής.

Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που πολλές φορές η διπολική διαταραχή καθυστερεί να διαγνωστεί ή συγχέεται αρχικά με την κατάθλιψη.

Βασικές διαφορές μεταξύ κατάθλιψης και διπολικής διαταραχής

Παρότι και οι δύο παθήσεις μπορεί να περιλαμβάνουν καταθλιπτικά συμπτώματα, υπάρχουν σημαντικές διαφορές.

Πότε πρέπει να αναζητήσετε βοήθεια

Εάν εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο παρουσιάζει επίμονη θλίψη, σημαντικές μεταβολές στη διάθεση, διαταραχές ύπνου, έντονη κόπωση ή αλλαγές στη συμπεριφορά που επηρεάζουν την καθημερινότητα, είναι σημαντικό να ζητήσετε αξιολόγηση από ειδικό ψυχικής υγείας.

Η έγκαιρη διάγνωση αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες αποτελεσματικής αντιμετώπισης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής.

Τι πρέπει να θυμάστε

Η κατάθλιψη και η διπολική διαταραχή δεν είναι η ίδια πάθηση, παρότι μοιράζονται ορισμένα κοινά συμπτώματα.

Η βασική διαφορά είναι ότι στη διπολική διαταραχή εμφανίζονται επεισόδια μανίας ή υπομανίας, ενώ στην κατάθλιψη όχι.

Και οι δύο διαταραχές μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητα, τις σχέσεις και την ψυχική ευεξία του ατόμου. Ωστόσο, με την κατάλληλη διάγνωση και θεραπεία, οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά τα συμπτώματά τους και να διατηρήσουν μια καλή ποιότητα ζωής.

Σημαντική σημείωση

Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική γνωμάτευση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία από επαγγελματία ψυχικής υγείας. Εάν εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο πιστεύετε ότι αντιμετωπίζετε συμπτώματα κατάθλιψης, διπολικής διαταραχής ή οποιασδήποτε άλλης ψυχικής διαταραχής, απευθυνθείτε σε κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία υγείας για εξατομικευμένη αξιολόγηση και υποστήριξη.

 Βιβλιογραφία

World Health Organization (WHO) – Depression Fact Sheet

National Institute of Mental Health (NIMH) – Bipolar Disorder