Ακρόπολη: Το πνευματικό Έβερεστ του πλανήτη

Η Ακρόπολη των Αθηνών είναι το κορυφαίο μνημείο της ελληνικής αρχαιότητας, ένα φυσικό οχυρό με τον βραχώδη λόφο της να φτάνει σε ύψος τα 157 μέτρα.

 

Η Ακρόπολη είναι ένα μνημείο που φιλοξενεί αριστουργήματα της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής όπως ο Παρθενώνας, το Ερεχθείο, τα Προπύλαια και ο ναός της Αθηνάς Νίκης.

Από τον Παύλο Κίσσα

Είναι τελικά η Ακρόπολη το πνευματικό Έβερεστ του πλανήτη;

Και αν ναι, τι είναι αυτό που την έκανε σύμβολο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, πόλο έλξης εκατομμυρίων επισκεπτών και αντικείμενο μελέτης και θαυμασμού μέχρι σήμερα;

Η Ακρόπολη και η αθηναϊκή δημοκρατία δεν έφτασαν σε αυτή τη θέση επειδή ήταν “τέλειες”, αλλά επειδή συνδέθηκαν βαθιά με την τέχνη, τον πολιτισμό και τον τρόπο που οι άνθρωποι έζησαν την ιστορία τους. Αυτό που έφτιαξαν ίσως δεν ήταν κάτι άψογο, αλλά ήταν ζωντανό, γεμάτο αντιφάσεις και έντονα ανθρώπινο, και αυτό είναι που τα κρατάει μέχρι σήμερα στην κορυφή.

Η Αθηναϊκή σκέψη

Οι απαρχές της αθηναϊκής πολιτικής σκέψης βρίσκονται ήδη στις “ρίζες” των μεταρρυθμίσεων του Σόλωνα, ο οποίος έβαλε τα πρώτα θεμέλια για μια πιο συμμετοχική μορφή πολιτικής οργάνωσης. Οι αλλαγές του έφτιαξαν το έδαφος πάνω στο οποίο χτίστηκε αργότερα η δημοκρατική εμπειρία της Αθήνας.

Στον Χρυσό της Αιώνα, με τον πολιτικό, ρήτορα και στρατηγό Περικλή (495-429 π.χ.) στο επίκεντρο, το πιο χαρισματικό πολιτικό πρόσωπο που έχει υπάρξει στον Ελλαδικό χώρο, η Αθήνα έφτασε στο μεγαλύτερο σημείο της πολιτιστικής και πολιτικής ακμής της.

Γύρω από τον Περικλή βρέθηκαν πολύ ικανοί και ενάρετοι άνθρωποι όπως ο Ικτίνος, ο Καλλικράτης, ο Φειδίας και βέβαια η Ασπασία, που έδωσαν μορφή σε ένα ευρύτερο σχέδιο για την πόλη.

Η ενάρετη σύντροφος του Περικλή -μετά το διαζύγιο του- Ασπασία η Μιλήσια, η οποία ήταν γνωστή για την εξαιρετική της μόρφωση και την ευφράδεια λόγου της, κινήθηκε στο ίδιο κλίμα. Η Ασπασία συμμετείχε ενεργά στις δράσεις του Περικλέους, αλλά και τον πνευματικό κύκλο και τον δημόσιο λόγο της εποχής.

Η Ακρόπολη των Αθηνών

Ο Παρθενώνας δεν ήταν απλώς ένας ναός με 8 δωρικούς κίονες στις προσόψεις και 17 στις πλευρές μαζί με τους γωνιακούς, αλλά μια πολιτική δήλωση της κλασικής Αθήνας. Έδειχνε τον τρόπο με τον οποίο η πόλη έβλεπε τον εαυτό της και τη θέση της στον ελληνικό κόσμο.

Η κατασκευή της Ακρόπολης βασίστηκε στον κόπο και τον ιδρώτα πάρα πολλών ανθρώπων. Μεταξύ αυτών τεχνίτες και εργάτες, που δούλεψαν πολύ σκληρά για να γίνει πραγματικότητα αυτό το μεγαλειώδες έργο. Άλλωστε, πίσω από κάθε μεγάλο μνημείο υπάρχει αυτή η ανθρώπινη πλευρά, που συχνά την ξεχνάμε θωρώντας απλά το μεγαλείο κάθε έργου.

Η αρχιτεκτονική της Ακρόπολης δείχνει επιπλέον μια βαθύτερη αίσθηση ισορροπίας και μέτρου, που ταυτίζεται με τον τρόπο σκέψης των Αθηναίων φιλοσόφων και την κουλτούρα τους γύρω από την αρμονία.

Οι αντιφάσεις

Αν μελετήσουμε την Ακρόπολη μέσα στο ιστορικό της πλαίσιο, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε και τις αντιφάσεις της εποχής. Η Αθήνα περνούσε τότε σταδιακά από ένα δημοκρατικό ιδεώδες σε μια πιο ηγεμονική αντίληψη. Κάτι που έφερε εντάσεις στον τότε ελληνικό κόσμο και οδήγησε τελικά στον Πελοποννησιακό Πόλεμο (431-404 π.Χ.), όπως περιγράφει ο Θουκυδίδης, δείχνοντας τη σχέση ανάμεσα στην ισχύ και τη συμπεριφορά των πόλεων.

Η αντίθεση ανάμεσα στην ελεύθερη αθηναϊκή σκέψη και τη σπαρτιατική αυστηρότητα μπορεί να ιδωθεί και σαν δύο διαφορετικοί τρόποι οργάνωσης της κοινωνίας και κατανόησης της δύναμης.

Παρά όλα αυτά, η Ακρόπολη δεν έχασε ποτέ τη σημασία της. Αντίθετα, έγινε ακόμα πιο  ενδιαφέρουσα, καθώς στόχος δεν ήταν να δείξει μόνο κάτι τέλειο, αλλά και το ανθρώπινο προφίλ μέσα στην ιστορική πραγματικότητα.

Ο αθηναϊκός πολιτισμός και η Ακρόπολη έμειναν στην ιστορία όχι επειδή υπήρξαν αψεγάδιαστοι, αλλά επειδή κατάφεραν να ενώσουν τη δημοκρατική αντίληψη, την έντονη σκέψη, τον πολιτισμό και τη μεγαλοφυή δημιουργία σε ένα ενιαίο αφήγημα.

Ένα σύμπλεγμα που εξακολουθεί να εμπνέει έως σήμερα και αποτυπώνετε στην Ακρόπολη των Αθηνών εντυπωσιάζοντας κάθε άνθρωπο που την επισκέπτεται.